alexandra

alexandra
-

Friday, 12 September 2014

Najlepša kapija Balkana


Priča o Beogradu je povest o gradu kojeg, kroz vekove, osvajači žele samo za sebe, stoga ga prvo ruše, a potom podižu iz pepela.Grad kao tvrđava na granici evropskog Istoka i azijskog Zapada, kao kula stražara nad panonskim ravnicama, svetionik na obalama Save i Dunava, kapija na ulazu vatrenog pojasa Balkana
Priča o Beogradu - Večitom gradu počinje na mestu Pobednika u parku Kalemegdan, što na turskom znači tvrđava sukoba, na kome je pre oko dve hiljade godina ležao rimski vojni logor, kastum, oko koga je bilo naselje, antički Singidunum. Dunum je kažu keltska reč za tvrđavu, a Singi su bili keltsko pleme, koje je bilo nastanjeno duž desne obale Dunava.
Moćni Rim se zanimao za predele oko Save i Dunava, koji su bili pod gustom šumom. Car Oktavijan je ratovao sa plemenima.Istorija kaže da su Rimljani dobijali i gubili ratove, dok konačno nisu zavladali u I veku nove ere, baš kod ušća Save u Dunav i vladali stolećima.
Od doba kada je Singidunum postao Beograd, grad na ušću Save u  Dunav, doživeo je u svojoj istoriji, samo tri perioda u kojima je bio lep, bogat i spokojan. Prvi period je trajao 27 godina, tokom vladavine renesansnog vladara Despota Stefana Lazarevića, drugi je bio za vreme "prve" turske vladavine koja je trajala 167 godina (XVI i XVII vek) i treći - 22 godine, kada su ga osvojili Austrijanci (XVII vek).
Istoričari vole da naglase da je Beograd imao burnu istoriju. Zajedljivo bih pitala da li je u toj buri izgorelo mnogo vrednih građevina, jer u suštini istorija Beograda je u knjigama, a vrlo malo u muzejima, koji se na
nesreću gase, nestaju zbog nebrige vlasti.Stoga ne čudi činjenica da se ispod ulica grada kriju prava arheološka blaga, dok Etnografski muzej više služi kao prostor za modne revije, nego što poseduje etno eksponate. Sedamdesetih godina, prošlog veka, na prostoru Studentskog parka (prostor oivičen Etnografskim muzejom, zgradama Rektorata i nekoliko fakulteta), počelo je otkopavanje rimskih termi (prostrano toplotno kupatilo). U zemlji u kojoj ima para za svekolike gluposti, osim za nauku i kulturu, radovi su obustavljeni. Arheolozi tvrde da je na ovom prostoru  bilo najgušće rimsko naselje.
Huni su razorili rimski Singidunum. U razdoblju V do VIII veka grad postaje poznat kao Belgrad ili Beograd. Tokom XI i XII veka Beograd postaje središte oko koga se otimaju Bugari, Ugari, Sloveni i Vizantinci.
Ugari su pri opsadi Beograda zidali vitke, visoke drvene kule, koje su nadvisivale sve građevine beogradske srednjovekovne tvrđave.U to vreme te ugarske kule su predstavljale tehničko čudo, jer su bile pokretne - postavljene na točkove.Svrha tih kula je bila da preko njih Ugari lakše uskaču u tvrđavu. Laik bi rekao, što ti je istorija čudo koje se ponavlja. Koliko vekova nakon Ugara stižu investitori, braća Arapi, koje dočekujemo raširenih ruku da nam sazidaju kule koje će nadvisiti i zaseniti srce Večnog grada

Dvadesetih godina XV veka, Despot Stefan vlada Beogradom. Od ugarske prćije stvorio je lep srednjovekovni grad, koji "zapade" za oko Turcima, kao nedostižni san, kao kamen spoticanja ka zapadu. Beograd kao večiti grad, poslednji bastion hrišćanstva pred najezdom islamizma.
Cinik bi rekao - zalud su se Turci trsili na bojnom polju da slome bedem hrišćanstva i zaposednu Evropu.Ono što je bila noćna mora za mnoge sultane, to je pregazio marketinški trik turske kinematografije sa serijama za zajapurene domaćice. Turci postadoše preko noći poželjni muževi, brižni, privrženi....srušiše mit evropskog romantičnog mužjaka.....
Sultan Sulejman II probio je bedem hrišćanstva prvih decenija XVI veka.Pet vekova kasnije njegov "dvojnik" slama srca zajapurenih domaćica sa druge strane tv ekrana. E, kada bi u zanosu mogle da prođu kroz ekran, al' dočekaše ga na aerodromu, koji igrom slučaja nosi ime čoveka koji im je svojim otkrićem omogućio da gledaju sultana koji je putovao kroz vekove....
Nekoliko vekova Beograd je bio podeljen "gredom". Deo na kosini prema Dunavu bio je turski, islamski, bogat i raskošan, dok deo na padini prema Savi bio je srpski, hrišćanski i pravoslavan, ali sirotinjski....
Beograd se kroz vekove sve više prepoznavao kao Kapija Balkana, te tako sredinom XIX veka počeše da ga pohode predstavnici velikih sila. Danas bi to nazvali stranim investitorima.Današnje diplomatske igre, koje igra naša Vlada, igra između istoka i zapada podsećaju na one koje je knez Miloš igrao u XIX veku.
Kraj XIX veka Beograd dočeka sa železničkom prugom i železničkom stanicom.
Želežnička pruga između Beograda i niša izgrađena je 1882.god.Dve godine kasnije u Beogradu je izgrađena železnička stanica, koja se smatra jednom od najlepših zgrada u ovom delu Evrope.Zgradu je projektovao arhitekta Dragutin Milutinović, sin pesnika Sime Milutinovića Sarajlije.
Danas u drugoj deceniji XXI veka doći će graditelji sa dalekog istoka da nam sagrade prugu od Beograda do Budimpešte, kojom će jezditi brzi vozovi toliko brzi da nećemo čestito sesti i rascepiti pile i umočiti parče hleba, a već ćemo biti u božanstvenoj Budimpešti....
Krajem XIX veka Beogradu su darivani arhitektonski dragulji, renesansne palate, kojima se dive pokolenja.Neke su nestale posle Drugog svetskog rata pod dejstvom staljinističkih arhitekata, koji su smatrali da se ne uklapaju u socijalističko-komunistički režim, da su suviše buržoaske.Na svu sreću lepota preživi i nadživi svako bezumlje...



Stari Beograd, starim i ja. Beograd ponosan sa visine dostojne gorostasa stoji kao kapija Balkana i gleda vekove koji dolaze i prolaze....

2 comments:

Villa-loredana said...

Hvala ti draga, opet sam u mislima bila u Beogradu, kao prije 4 godine. Loredana.

Alexandra Alexandra said...

Hvala Vama na čitanju. Nadam se da ću uskoro na Vašem blogu čitati o lepom plavom Jadranu i predivnoj Istri...